operacje plastyczne, korekcje bliz
chirurgia estetyczna

Nietrzymanie moczu

Za nietrzymanie moczu uważa się niekontrolowane oddawanie moczu, sprawiające problemy natury higienicznej i socjalnej. Powszechne jest przekonanie, że problem ten dotyczy głównie osób starszych i jest konsekwencją starzenia się. Nie jest to do końca prawdą. Dolegliwość ta występuje również u osób młodych, zarówno kobiet jak i mężczyzn. U dzieci zaburzenia oddawania moczu są przeważnie spowodowane nieprawidłową czynnością układu moczowego i w związku z tym u części pacjentów obserwuje się spontaniczne ustępowanie moczenia.

Niestety jest to problem "wstydliwy" i mija zwykle kilka lat od pojawienia się pierwszych objawów do zgłoszenia tego lekarzowi. Ostatnio jednak, dzięki wielu artykułom w prasie, zarówno fachowej jak i popularnej, wyraźnie wzrasta świadomość zarówno pacjentów jak i lekarzy. Pojawiły się też nowe możliwości diagnostyki urodynamicznej, leczenia farmakologicznego i operacyjnego.

Nietrzymanie moczu może bardzo utrudniać życie, prowadząc do ograniczenia aktywności zawodowej, zaburzeń emocjonalnych, unikania kontaktów osobistych i narastania poczucia izolacji. Tym bardziej więc nie można tego problemu bagatelizować. Nie leczone nietrzymanie moczu prowadzi do znacznego ograniczenia aktywności fizycznej z powodu nieprzyjemnego zapachu związanego z wyciekającym moczem oraz występowania powikłań takich jak: zapalenie układu moczowego, zapalenie dróg rodnych oraz wyprysków skóry krocza. Niezależnie od cierpienia fizycznego uzależnia chorego od różnego rodzaju zabezpieczeń higienicznych (pieluch, podpasek), zmusza do ograniczenia aktywności społecznej, a nawet izolacji.

Wpływa ono negatywnie na psychikę chorych. Niekiedy popadają oni w ciężką depresję. W Polsce przeprowadzano ostatnio kilka profesjonalnych badań ankietowych dotyczących częstości występowania nie trzymania moczu u kobiet. Wynika z nich, że omawiany problem dotyczy w Polsce około 3 do 5 milionów pacjentek. W grupie kobiet po trzydziestce odsetek ten może wzrastać do 30%, a po pięćdziesiątce - do prawie 60%. W związku z tym należy uznać nietrzymanie moczu u kobiet za problem społeczny (dotyczący ok. 5% ogólnej populacji).

Aby leczenie było skuteczne należy najpierw określić przyczynę gubienia moczu. Niestety schorzenie to nie ma jednej przyczyny i - co więcej - przyczyn może być kilka jednocześnie. Nietrzymanie moczu może występować w chorobach urologicznych, ginekologicznych, neurologicznych, internistycznych, po urazach, w chorobach nowotworowych i przy wadach wrodzonych.

Dlaczego kobiety?

Nietrzymanie moczu stwierdza się dwukrotnie częściej u kobiet. Dane statystyczne z oddziałów oraz poradni ginekologicznych i urologicznych wykazują, że dolegliwość ta występuje u około 35 do 50% pacjentek po 45. roku życia. Należy zaznaczyć, że duża liczba chorych bardzo rzadko lub wręcz wcale nie zgłasza się do lekarza. Stwierdzonymi czynnikami ryzyka u kobiet są: wiek, odbycie porodów drogami natury (szczególnie rodzenie dzieci o masie 4000 i więcej), a także zakażenia układu moczowego, menopauza (spadek poziomu estrogenów), zabiegi operacyjne układu moczowo-płciowego, niektóre choroby (np. zapalenia pochwy, udar mózgu, stwardnienie rozsiane, cukrzyca, niewydolność krążenia), alkoholizm oraz niektóre leki.

Podział nietrzymania moczu

  • Nietrzymanie moczu z towarzyszącym uczuciem parcia. Ten typ nietrzymania moczu cechuje się wyciekaniem moczu z towarzyszącym uczuciem wypełnienia pęcherza moczowego. Pacjentka gubi mocz w przypadkach gdy: nie zdąża dobiec do ubikacji; odczuwa parcie słysząc odgłosy bieżącej wody lub dotykając strumienia wody, nawet jeśli pije małe ilości płynów.
  • Wysiłkowe nietrzymanie moczu. Pacjentki z tą dolegliwością gubią mocz podczas wysiłku fizycznego lub pewnych określonych czynności. Mocz może wyciekać podczas: kichania, kaszlu, śmiechu, wchodzenia po schodach, kucania, biegania, chodzenia, ćwiczeń gimnastycznych.

Specjaliści rozróżniają również postać mieszaną nietrzymania moczu, która jest wypadkową przedstawionych powyżej typów nietrzymania moczu.

Przyczyny choroby

Najczęstszą przyczyną nietrzymania moczu jest niestabilność mięśnia wypieracza, która polega na występowaniu mimowolnych skurczów pęcherza, niekiedy na tyle silnych, że wywołują niekontrolowany wyciek moczu. W wysiłkowym nietrzymaniu moczu mamy do czynienia z osłabieniem zwieraczy, mięśni dna miednicy lub nadmierną ruchomością szyi pęcherza. Bezwiedne oddawanie moczu wiąże się ściśle z wysiłkami fizycznymi, kaszlem, kichaniem, gwałtownymi ruchami lub śmiechem. Dla nietrzymania czynnościowego typowa jest niemożność zdążenia na czas do toalety. W większości przypadków nie stwierdza się natomiast żadnych zmian patologicznych w obrębie układu moczowego. Ten typ zaburzeń występuje głównie u osób w starszym wieku. Przyczyną tzw. jatrogennego nietrzymania moczu jest długie unieruchomienie pacjenta oraz przyjmowanie niektórych leków (uspokajających, nasennych, antydepresyjnych, moczopędnych oraz tzw. alfa-adrenolitycznych, stosowanych np. w nadciśnieniu tętniczym).

Masz problem z gubieniem moczu?

  • Niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem. W każdym przypadku pojawienia się początkowych objawów pacjentka powinna zasięgnąć porady ginekologa, ewentualnie urologa. Ginekolog przede wszystkim pomoże ustalić, w jakim stopniu nietrzymanie moczu wiąże się z różnego stopnia obniżeniem lub wypadaniem narządu rodnego (pozycja macicy oraz ścian pochwy). Dokładnie zebrany wywiad, badanie lekarskie oraz uzyskane wyniki badań dodatkowych (m.in. badanie ogólne i posiew moczu, stężenie kreatyniny i mocznika w surowicy krwi, USG oraz badanie urodynamiczne i radiologiczne) pozwalają niemal u wszystkich ustalić przyczynę nietrzymania moczu i zastosować właściwe leczenie. Obecnie uznaje się, że jedynie badanie urodynamiczne pozwala na obiektywną weryfikację etiologii tej choroby oraz określenie jej konkretnego typu.
  • Zaraz po nocnym wypoczynku należy całkowicie opróżnić pęcherz.
  • Zaplanować i ściśle przestrzegać oddawania moczu w godzinach, na które przypada moczenie bezwiedne (niejako wyprzedzając czas mimowolnego moczenia). Na przykład jeśli moczenie występuje co 3 godziny, to mocz należy oddawać właśnie co 3 godziny, nie czekając na pojawienie się parcia na mocz, nawet gdyby ilość moczu była niewielka.
  • Należy systematycznie prowadzić dzienniczek samokontroli, notując godziny oddawania moczu oraz przypadki mimowolnego gubienia.

Ważne informacje

Pacjentki z nietrzymaniem moczu można w większości przypadków skutecznie wyleczyć lub też zmniejszyć ich objawy. Leczenie musi być stosowane ściśle według zaleceń specjalisty. Tam gdzie są wskazania do leczenia operacyjnego przeprowadza się obecnie zabiegi typu „sling” polegające na wprowadzeniu pod cewkę moczową specjalnej taśmy unoszącej i trwale podtrzymującej cewką moczową i połączenie cewki z pęcherzem moczowym. Zabiegi te są według najnowszych doniesień naukowych bardzo skuteczne (ok. 80-90 % pacjentek przez 5 lat po zabiegu nie ma epizodów gubienia moczu).

Metoda jest ponadto małoinwazyjna. Nacina się tylko ok. 1,5 cm śluzówki pochwy poniżej zewnętrznego ujścia cewki moczowej a znieczulenie przewodowe pozwala na uniknięcie usypiania pacjentki. W niektórych przypadkach (jeśli nietrzymaniu moczu towarzyszy obniżanie się lub wypadanie macicy i ścian pochwy), zabieg można poszerzyć o plastykę krocza i ścian pochwy w tym samym znieczuleniu.

Należy podkreślić, że u zdecydowanej większości pacjentek uzyskuje się całkowite ustąpienie dolegliwości lub wybitne ich zmniejszenie, co pozwala im przywrócić komfort życia.

© IMPERION STUDIO 2007